W przypadku zleceniobiorców, którzy mają ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy, łączy się to z obowiązkiem opłacania przez nich zus składki. Przy czym osoby te są ubezpieczone emerytalnie i rentowo, jeżeli umowa agencyjna, umowa-zlecenie lub inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowa o dzieło została zawarta z pracodawcą, z którym mają równocześnie zawartą umowę na czas określony lub nieokreślony, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy. Pracodawca informuje, wówczas zus na stosownych, przeznaczonych do tego formularzach, którymi są zus druki. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej, mający ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury. W przypadku osób, które wykonują odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, lub w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, lub osób, które przebywają na urlopach wychowawczych lub pobierają zasiłki macierzyńskie albo zasiłki w wysokości zasiłku macierzyńskiego są objęte obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli chodzi o osoby, które pobierają zasiłek dla bezrobotnych oni również obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych.
